Người có nguy cơ nhiễm HIV có thể bắt đầu PrEP ngay trong ngày

Người có nguy cơ nhiễm HIV có thể bắt đầu PrEP ngay trong ngày

PrEP là một trong những biện pháp dự phòng HIV hiệu quả dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ phơi nhiễm. Hiện nay, tại nhiều cơ sở y tế, người có nhu cầu có thể được tư vấn, xét nghiệm, đánh giá và bắt đầu PrEP ngay trong ngày đầu tiên đến cơ sở nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết.

Rút ngắn thời gian tiếp cận dịch vụ

Khi nhận thấy mình có nguy cơ nhiễm HIV, nhiều người chủ động tìm đến cơ sở y tế để được tư vấn sử dụng PrEP. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn liệu có phải thực hiện nhiều xét nghiệm, chờ kết quả trong nhiều ngày rồi mới được bắt đầu sử dụng thuốc.

Thực tế, trong nhiều trường hợp, khách hàng không phải chờ đợi lâu như vậy. Khởi động PrEP trong ngày, thường được gọi là “same-day PrEP”, là cách tổ chức dịch vụ nhằm giảm những trì hoãn không cần thiết từ thời điểm một người có nhu cầu đến khi bắt đầu dự phòng HIV. Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi người tìm đến PrEP thường đang có hoặc dự kiến có nguy cơ phơi nhiễm HIV. Nếu phải quay lại cơ sở y tế nhiều lần để hoàn thành từng bước, khách hàng có thể bỏ lỡ thời điểm phù hợp để bắt đầu dự phòng.

Tuy nhiên, bắt đầu PrEP trong ngày không có nghĩa là bỏ qua các bước chuyên môn cần thiết. Trước khi sử dụng PrEP, nhân viên y tế cần xác định khách hàng chưa nhiễm HIV và đánh giá khả năng nhiễm HIV cấp. Đồng thời, khách hàng được tư vấn về nguy cơ phơi nhiễm, tiền sử sử dụng PrEP hoặc PEP, tình trạng sức khỏe, các thuốc đang sử dụng và lựa chọn hình thức PrEP phù hợp.

Xét nghiệm HIV là bước quan trọng

Xét nghiệm HIV là yêu cầu quan trọng trước khi bắt đầu PrEP. Sau khi có kết quả HIV âm tính và qua đánh giá chuyên môn, người có nguy cơ cao nhiễm HIV có thể được chỉ định bắt đầu PrEP.

Bên cạnh xét nghiệm HIV, tùy từng trường hợp và loại PrEP được lựa chọn, khách hàng có thể được thực hiện thêm một số xét nghiệm như đánh giá chức năng thận, viêm gan B, viêm gan C và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Điểm đáng lưu ý là không phải lúc nào cũng cần chờ đầy đủ tất cả các kết quả xét nghiệm này mới có thể bắt đầu PrEP. Các bước cần thiết để quyết định việc sử dụng PrEP được ưu tiên thực hiện trước; những xét nghiệm, đánh giá khác có thể được tiến hành đồng thời hoặc tiếp tục theo dõi theo chỉ định của nhân viên y tế.

Cách tiếp cận này giúp dịch vụ PrEP thuận tiện hơn cho người sử dụng, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu an toàn chuyên môn. Tổ chức Y tế thế giới cũng định hướng các dịch vụ dự phòng HIV theo hướng đơn giản hóa, linh hoạt và lấy người sử dụng làm trung tâm, qua đó tăng khả năng tiếp cận và duy trì dự phòng.

Có thể nhận PrEP ngay lần đầu đến cơ sở

Tại Khánh Hòa, các cơ sở cung cấp dịch vụ PrEP đã từng bước tổ chức quy trình tiếp nhận, tư vấn, xét nghiệm, khám và cấp thuốc theo hướng thuận tiện cho khách hàng. Tại đa số cơ sở, thời gian thực hiện các bước cung cấp dịch vụ có thể kéo dài khoảng 2 - 4 giờ, tùy tình trạng của khách hàng, các xét nghiệm cần thực hiện và điều kiện hoạt động của từng cơ sở.

Trong nhiều trường hợp đủ điều kiện, khách hàng có thể hoàn thành các bước cần thiết và nhận PrEP ngay trong lần đầu tiên đến cơ sở, thay vì phải đi lại nhiều lần.

Việc rút ngắn thời gian tiếp cận dịch vụ đặc biệt có ý nghĩa đối với những người bận công việc, ở xa cơ sở y tế hoặc còn tâm lý e ngại khi tiếp cận các dịch vụ liên quan đến HIV. Một quy trình thuận tiện, nhanh chóng và bảo đảm tính riêng tư sẽ góp phần giúp người có nguy cơ chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe của mình.

Tuy nhiên, “nhanh” không đồng nghĩa với việc bỏ qua đánh giá chuyên môn. Nếu tình trạng nhiễm HIV chưa thể khẳng định, khách hàng có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm HIV cấp, có phơi nhiễm rất gần đây cần được đánh giá khả năng sử dụng PEP hoặc có vấn đề sức khỏe cần làm rõ, nhân viên y tế có thể yêu cầu thực hiện thêm các bước cần thiết trước khi quyết định sử dụng PrEP.

Chủ động dự phòng HIV từ sớm

PrEP không dành cho người đã nhiễm HIV mà dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ phơi nhiễm, giúp giảm nguy cơ nhiễm HIV khi được sử dụng đúng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa khuyến khích những người có nguy cơ cao nhiễm HIV chủ động tìm hiểu và tiếp cận dịch vụ PrEP càng sớm càng tốt. Khi đến cơ sở cung cấp dịch vụ, khách hàng sẽ được tư vấn, xét nghiệm và đánh giá các điều kiện cần thiết. Nếu đủ điều kiện, khách hàng có thể bắt đầu sử dụng PrEP ngay trong ngày.

Hiện nay, người dân có thể tiếp cận dịch vụ PrEP tại các cơ sở y tế triển khai chương trình. Dịch vụ PrEP được cung cấp miễn phí từ nguồn hỗ trợ của Dự án Quỹ Toàn cầu.

Chủ động tìm hiểu, xét nghiệm và sử dụng PrEP đúng hướng dẫn là một trong những lựa chọn giúp người có nguy cơ phơi nhiễm HIV bảo vệ sức khỏe bản thân. Thay vì chờ đợi hoặc lo lắng, người có nguy cơ nên tìm đến cơ sở y tế để được tư vấn cụ thể và lựa chọn biện pháp dự phòng phù hợp.

BS. Nguyễn Diệp Huệ Nhân

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa